اين مطلب يعنى قطع راه بازرگانى به مداين را مسعودى در روايتى كه از چند تن از راويان معتبر نقل كرده و به آن اعتماد نموده است عنوان كرده . مسعودى در كتاب التنبيه و الاشراف اقوال مختلفى دربارهء تاريخ ورود عتبة بن غزوان به محل بصره در سالهاى 17 يا 16 هجرى نقل كرده و از قول برخى از راويان هم آورده كه عتبة از مدائن به دستور سعد ابن ابى وقاص به بصره حركت كرده و آن هم پس از فراغت سعد از فتح جلولا بوده ولى هيچ يك از اين اخبار و روايات را درخور اعتماد ندانسته ، چون به خبر زير برخورده كه آن را سه تن از راويان معتبر اخبار تاريخى اين دوران يعنى ابو مخنف و مدائنى و هيثم بن عدى روايت كرده بوده‌اند آن را پذيرفته و با اعتماد بر آن خبر روايات ديگر را مردود شمرده است . خبر اين است كه ورود عتبة به محل بصره در سال 14 هجرى بوده ، و عمر او را بدين‌منظور به آنجا اعزام داشته بوده كه راه بازرگانى به مدائن و اطراف آن را از اين سوى قطع كند . مسعودى پس از نقل اين روايت گويد : بنابراين كسانى كه گفته‌اند بصره در سال 17 هجرى بنياد يافته است اشتباه كرده‌اند « 1 » . دربارهء ارتباط بصره با راه بازرگانى مدائن شايد لازم باشد كه به آنچه در اين‌باره پيش از اين در مطالب مربوط به ابلّه گذشت مراجعه شود . هدف عمر از اعزام عتبة بن غزوان به بصره خبرى هم كه در يكى از قديمىترين مآخذ تاريخى اسلامى يعنى الأخبار الطوال در اين مورد آمده اين مطلب را كه اعزام عتبة به بصره پيش از جنگ قادسيه بوده تأييد مىكند . به گفتهء ابو حنيفه دينورى « چون خبر پيروزيهاى مثنّى بن حارثه در جنگ مهران كه در جبهه حيره اتفاق افتاده بود به عمر رسيد و سويد بن قطبه از عربهايى كه در ناحيه بصره به تاخت و تاز مشغول بود نيز او را از گسيختگى اوضاع ايرانيان در آن سامان آگاه كرد و از او خواست تا او را با فرستادن سپاهى كمك كند عمر هم عتبة را با دو هزار تن به آن حدود فرستاد « 2 » .

--> ( 1 ) . مسعودى : التنبيه و الاشراف . ص 357 - 358 . ( 2 ) . دينورى : الاخبار الطوال ، ص 116 .